Schenken: belangrijke uitspraak Hoge Raad over uitsluitingsclausule

Hanneke Kroonenberg
HOOFD KENNISCENTRUM VAN LANSCHOT
  1. Kennis en inspiratie
  2. Publicaties en Blogs
  3. Vermogensregie
  4. Blogs
  5. Schenken Belangrijke uitspraak Hoge Raad over uitsluitingsclausule
Blog
11 april 2019

Schenken: belangrijke uitspraak Hoge Raad over uitsluitingsclausule

Op 5 april 2019 heeft de Hoge Raad een uitspraak gedaan over de werking van de uitsluitingsclausule bij schenkingen en erfenissen. Dit is een belangrijke uitspraak, omdat hiermee duidelijk is geworden hoe de uitsluitingsclausule uitpakt bij een echtscheiding. Tot nu toe was daar nog discussie over.

Wat is een uitsluitingsclausule?

Met de uitsluitingsclausule kan door de schenker worden bepaald dat de schenking privévermogen van de ontvanger is. Bij een testament kan deze clausule eveneens worden opgenomen, zodat ook de erfenis privévermogen blijft. Veel ouders nemen zo’n clausule op als zij niet willen dat hun kind de erfenis of schenking moet delen bij een eventuele echtscheiding.

Op is op?

In de rechtszaak waar de Hoge Raad op 5 april uitspraak over deed, waren een man en een vrouw in 1985 in gemeenschap van goederen getrouwd. De vrouw ontving in 2002, 2004 en 2006 schenkingen van steeds € 10.000 met een uitsluitingsclausule.

Had de vrouw toch nog recht op de geschonken € 30.000, naast een deel van de overwaarde van het huis?  

Zij boekte de geschonken bedragen over naar de gemeenschappelijke rekening. Helaas kwam het in 2014 tot een echtscheiding en de vraag die aan de Hoge Raad gesteld werd, was hoe om te gaan met de geschonken bedragen. Tijdens de scheiding stond de schenking van in totaal € 30.000 niet meer op de gemeenschappelijke rekening, maar de overwaarde van de gezamenlijke woning bedroeg wel meer dan € 30.000. Gold nu het principe ‘op is op’ of had de vrouw toch nog recht op de aan haar geschonken € 30.000, naast de helft van het restant van de overwaarde?  
 

Uitspraak

De redenering van de Hoge Raad was als volgt: doordat de vrouw de geschonken bedragen overboekte naar de gemeenschappelijke rekening, heeft zij een vorderingsrecht op de gemeenschap verkregen. Dat recht blijft in stand als het echtpaar gemeenschapsvermogen besteedt aan gemeenschapsschulden. Men moet er in beginsel van uitgaan dat schulden die tijdens de periode van de huwelijkse gemeenschap worden afgelost, gemeenschapsschulden zijn. Ook uitgaven in verband met consumptieve bestedingen kwalificeren in een huwelijksgemeenschap in beginsel als aflossingen van gemeenschapsschulden. Dit betekent dat de vrouw nog recht heeft op de € 30.000, ook al staat dit bedrag niet meer op de gemeenschappelijke rekening.
Als de vrouw de schenkingen had gebruikt om privéschulden af te lossen, dan zou zij geen vorderingsrecht hebben op de gemeenschap. Aangezien de man niet kon bewijzen dat dit het geval was, heeft de vrouw recht op de eerste € 30.000 van de overwaarde van de woning. Van het restant krijgt ieder de helft.

Goede administratie

Dit arrest bewijst dat een goede administratie van vermogen dat verkregen is met een uitsluitingsclausule van groot belang is. Soms kan het zinvol zijn om een aparte bankrekening voor het geschonken vermogen te openen. Wilt u meer weten over schenken en een uitsluitingsclausule? Neem dan contact op.
Hanneke Kroonenberg
HOOFD KENNISCENTRUM VAN LANSCHOT